Trẻ em là những đối tượng được đánh giá là dễ mắc phải những bệnh liên quan về mắt, giác mạc. Có một số bệnh không xuất hiện biểu hiện cho tới khi phát hiện đã quá muộn. Để biết rõ hơn về các bệnh nguy hiểm về mắt hay gặp ở trẻ em? Nguyên nhân? Biện pháp phòng chống? 

Vậy nên hôm nay, bác sĩ Bệnh viện mắt Hà Nội - Nam Định chia sẻ bài viết TOP 10 bệnh lý về mắt thường gặp ở trẻ em để các bậc phụ huynh có thể xây dựng các phương pháp chăm sóc đôi mắt tốt nhất cho con mình:

1. Tật khúc xạ

Tật khúc xạ là rối loạn thị giác rất thường gặp ở trẻ em mọi lứa tuổi đặc biệt là ở các nước châu Á. Tật khúc xạ là thuật ngữ chung dùng để chỉ các rối loạn về mắt, khi ánh sáng từ vật không truyền chính xác đến võng mạc, dẫn đến hình ảnh của vật sẽ bị mờ khiến chúng ta không nhìn rõ được vật. Có 4 loại tật khúc xạ thường gặp bao gồm:

• Cận thị: là tình trạng khúc xạ của mắt, trong đó các tia sáng song song đi vào mắt hội tụ ở trước võng mạc, khi mắt ở trạng thái nghỉ không điều tiết. Mắt cận thị chỉ có thể nhìn rõ các vật ở gần nhưng lại không nhìn rõ các vật ở xa. Tật khúc xạ này thường gặp ở người trẻ như: học sinh, sinh viên và dân văn phòng, những người tiếp xúc nhiều với các thiết bị điện tử. Độ cận thị được đo bằng điốp (D).

• Viễn thị: là tình trạng mắt có tiêu điểm sau nằm sau võng mạc, nhìn xa và nhìn gần đều không rõ, vì vậy, mắt phải luôn điều tiết để kéo ảnh của vật ra phía trước trùng lên võng mạc. Viễn thị đa phần do bẩm sinh, một số trường hợp xảy ra với tỷ lệ ít hơn như: giác mạc dẹt, người mắc bệnh sẹo giác mạc,…
• Loạn thị: nếu như giác mạc người bình thường có hình cầu thì hình ảnh ghi lại sẽ được hội tụ tại 1 điểm trên võng mạc. Riêng với người loạn thị, giác mạc có độ cong khác nhau, hình ảnh thu được sẽ hội tụ tại nhiều điểm trên võng mạc, khiến hình ảnh nhòe mờ, không rõ ràng. Tật loạn thị đa phần do bẩm sinh, có thể bao gồm cả cận thị và viễn thị.
• Lão thị:  là tình trạng mắt chỉ nhìn rõ những vật ở xa, khó nhìn các vật ở gần. Về bản chất, lão thị khá giống viễn thị, chỉ khác nguyên nhân. Đa phần mọi người sẽ quan tâm nhiều hơn đến cận thị mà quên mất lão thị. Lão thị phát sinh do quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể, tật khúc xạ này không thể phòng tránh và cũng không thể ngăn ngừa được. Bởi lẽ, chức năng điều tiết của mắt có được là nhờ khả năng đàn hồi của thủy tinh thể. Theo thời gian, thể thủy tinh bên trong mắt dần xơ cứng, khả năng đàn hồi kém, dẫn đến khả năng điều tiết của mắt giảm, gây khó khăn khi nhìn gần.

Tật khúc xạ có thể gặp ở mọi lứa tuổi, phổ biến ở đối tượng học sinh, sinh viên, dân văn phòng, người tiếp xúc nhiều với các thiết bị điện tử. Thông tin từ Bộ Y tế năm 2020 cho thấy, tình trạng mắc các tật khúc xạ đang ngày càng phổ biến trong thanh thiếu niên, với tỷ lệ mắc từ 15%-20% ở học sinh nông thôn, 30%-40% ở thành phố. Nếu tính riêng nhóm trẻ từ 6 – 15 tuổi trên cả nước, tỷ lệ mắc các tật khúc xạ ở độ tuổi này khoảng 20%, tương đương gần 3 triệu em.

Trẻ mắc tật khúc xạ 

Có 2 nguyên nhân chính gây ra các tật khúc xạ ở mắt: di truyền và môi trường. Trong đó, yếu tố di truyền chiếm tỷ lệ không nhiều. Những người có cả cha mẹ bị tật khúc xạ thì khả năng cao con cái cũng sẽ mắc phải.

Môi trường là yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến việc mắc các tật khúc xạ. Hiện những trường hợp mắc tật khúc xạ đều có điểm chung do thói quen sinh hoạt không hợp lý như: ngồi sai tư thế, đọc sách báo trong điều kiện thiếu ánh sáng, lạm dụng các thiết bị điện tử,…

Ngoài ra, một vài nguyên nhân có thể kể đến như: thủy tinh thể bị lão hóa, tổn thương do chấn thương mắt, tiếp xúc trực tiếp với các nguồn ánh sáng mạnh (ánh nắng mặt trời, tia lửa hàn,…), vệ sinh mắt sai cách, tuổi tác,…

Những trường hợp này cần được phát hiện sớm và đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt để có phương hướng điều trị thích hợp.

Ngoài ra, trẻ phải tuân thủ đầy đủ chế độ vệ sinh thị giác học đường như tư thế ngồi học thẳng lưng và đúng khoảng cách, ánh sáng trong phòng học đủ sáng, nên sử dụng bảng đen, có chế độ giải lao vui chơi và dinh dưỡng hợp lý để không bị mắc tật khúc xạ.

2. Bệnh lác mắt

Lác mắt là một trong những bệnh thường gặp nhất ở trẻ em với tỷ lệ 4/100. Tưởng chừng đơn giản nhưng đây là một trong những căn bệnh nếu không chữa kịp thời sẽ gây ra những mối lo ngại nguy hiểm. Nếu như để bé bị lác mắt lâu sẽ dẫn tới nhược thị, khó khăn trong cuộc sống sinh hoạt, học tập và ảnh hưởng lớn đến ngoại hình của bé.

Mắt lác ảnh hưởng lớn đến ngoại hình của con 

Theo số liệu được thống kê, có đến 40% trẻ bị lác mắt là do bẩm sinh yếu tố gen di truyền, 40% do mắc tật khúc xạ và 20% còn lại là mắc phải các bệnh khác. 

Để nhận biết được sớm là con bị lác mắt, bố mẹ nên để ý một số triệu chứng khi con hay bị mỏi mắt, không tập trung được vào 1 vấn đề, hậu đậu, hay ngã, mắt bị lé sẽ không nhìn rõ bằng mắt còn lại. 

3. Nhược thị

Nhược thị là có thể hiểu đơn giản là sự suy giảm thị đối với một hoặc cả hai mắt, đi kèm với nó là những tổn thương có thể nhìn thấy trực tiếp. 

Những nguyên nhân chính dẫn đến nhược thị ở trẻ nhỏ là: mắc cận thị, loạn thị, viễn thị, lác mắt, bệnh đục thủy tinh thể bẩm sinh, sa mí mắt,... 

Nhược thị nếu như được phát hiện sớm, chữa trị kịp thời sẽ không nguy hiểm 

Nhược thị là một căn bệnh xảy ra bên trong mắt, không có những dấu hiệu biểu hiện như đỏ mắt, sưng mắt nên không thể nhận biết được bằng mắt thường cho tới khi bệnh đã quá nặng. Vì vậy, để đảm bảo an toàn cho đôi mắt của con, mẹ nên cho con đi khám mắt định kỳ để biết rõ nhất về tình trạng mắt bé nhà mình. 

4. Tắc tuyến lệ ở trẻ 

Tắc tuyến lệ cũng là một trong những căn bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh. Bệnh thường xảy ra khi hệ thống dẫn nước mắt của bé bị tắc nghẽn, có thể dẫn đến chảy nước mắt sống, khiến mắt bị nhiễm tùng. Tuy không phải căn bệnh quá nguy hiểm nhưng bố mẹ vẫn nên lưu ý vì nếu để lâu có thể dẫn tới viêm, nhiễm trùng

Các bác sĩ đã nghiên cứu, tắc tuyến lệ ở trẻ em là do cả nguyên nhân bẩm sinh và các nguyên nhân khác như: mắt bị nhiễm trùng, hộp sọ phát triển có dấu hiệu bất thường, trẻ gặp các vấn đề chấn thương gần vùng mũi, trẻ mắc các khối u gây tắc nghẽn tuyến lệ, hay do tác dụng phụ của một số thuốc để lại. 

Trẻ mắc phải tình trạng tắc tuyến lệ

Một vài dấu hiệu để mẹ biết bé nhà mình mắc phải bệnh tắc tuyến lệ:

• Nước mắt chảy liên tục dù không có vấn đề gì.
• Đóng váng trên lông mi
• Mắt trẻ mờ đi và có dấu hiệu chảy mủ
• Trong lòng trắng mắt bị đỏ
• Sưng ở phần góc mắt
• Khi khóc, nước mắt dính theo máu
• Trẻ sốt

Đối với những trẻ tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh hiện nay chưa có cách nào để phòng tránh, còn đối với những trẻ trên một tuổi đã có những biện pháp phòng tránh mà các mẹ cần nắm vững để bảo vệ mắt cho con.

5. Viêm kết mạc

Viêm kết mạc là cách gọi khác của bệnh đau mắt đỏ, khiến cho trẻ bị khó chịu, để tình trạng diễn ra lâu có thể dẫn đến nhiễm trùng, sưng, tấy. 

Không biết vì sao bé nhà mình mắc bệnh viêm kết mạc, có thể do một số nguyên nhân do virus, vi khuẩn, các tác nhân như bụi, lông động vật, phấn hoa,...) dẫn đến khiến bé mắc bệnh.

Viêm kết mạc khiến trẻ bị khó chịu

Khi mắc bệnh, bé sẽ xuất hiện một số triệu chứng để mẹ có thể nhận biết như: kết mạc đỏ, mắt bé bị ngứa, chảy nước mắt nhiều, mi bị phù nề, mắt bị chói, giác mạc bị thâm nhiễm, có gỉ mắt kèm theo các biến chứng ho, sốt, hắt hơi, viêm họng, nổi hạch, viêm mũi. 

Nếu thấy bé nhà mình xuất hiện những dấu hiệu trên, mẹ nên đưa con đến bác sĩ khám mắt cho bé để sớm phát hiện bệnh và chữa trị kịp thời. 

6. Đục thủy tinh thể bẩm sinh

Đục thủy tinh thể bẩm sinh là một căn bệnh được đánh giá là nguy hiểm ở trẻ nhỏ. Đục thủy tinh thể sẽ khiến các tia sáng không chiếu qua được, tùy vào mức độ đục của từng trẻ. Nếu mắc phải căn bệnh này, sẽ ảnh hưởng rất lớn tới cuộc sống sinh hoạt, quá trình học tập và đặc biệt có thể khiến trẻ bị mù. 

Bình thường khi chiếu đèn, mắt trẻ có ánh hồng. Nhưng nếu bị đục thủy tinh thể bẩm sinh khi chiếu đèn vào thấy có ánh trắng trong mắt trẻ. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp trẻ hồi phục được những tổn thương do đục thủy tinh thể bẩm sinh gây ra.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân dẫn đến đục thủy tinh thể ở trẻ sơ sinh được nghiên cứu là do di truyền từ bố, mẹ, bị nhiễm khuẩn từ khi mới sinh ra, rối loạn chuyển hóa, mắc hội chứng Down, bệnh Galactose huyết, sau khi sinh ra trẻ gặp chấn thương hay nhiễm phải ký sinh trùng ở mắt.

Đục thủy tinh thể ở trẻ em

Khi vừa đẻ ra, mắt của bé sẽ được các bác sĩ kiểm tra trong vòng 3 ngày sẽ có thể phát hiện mắc bệnh hay không, tuy nhiên một số bé 1,2 tuổi mới mắc bệnh, nên nếu mắc đục thủy tinh thể bẩm sinh, mắt trẻ sẽ xuất hiện một số dấu hiệu sau: 

• Nhìn ra những nơi có ánh sáng như bóng đèn, mặt trời mắt bé sẽ bị chói.
• Mắt của trẻ chuyển động nhanh, không kiểm soát được tốc độ.
• Trong tròng đen, xuất hiện màu trắng hoặc xám. 
• Tầm nhìn kém

Nhận thấy các dấu hiệu trên, mẹ nên đưa bé đi khám mắt tại các cơ sở chuyên khoa và uy tín để đảm bảo kết quả chuẩn xác nhất. Trong quá trình mắc bệnh, mẹ cần bổ sung các chất dinh dưỡng cho con, điều chỉnh cho con giờ giấc sinh hoạt hợp lý, giúp con có một tinh thần vui vẻ, thoải mái. 

7. Sụp mí bẩm sinh

Sụp mí mắt ở trẻ em là tình trạng mí mắt của bé bị sụp xuống khiến mắt bị che đi gây khó khăn trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày, bé chỉ nhìn được mọi vật một nửa. Nếu để tình trạng này diễn ra trong thời gian dài có thể dẫn tới nhược thị. 

Nhận thấy tình trạng sụp mí mắt tỷ lệ trẻ mắc phải khá lớn nên các nhà khoa học đã tìm ra một số nguyên nhân dẫn tới bệnh này. Có thể do trẻ mắc bẩm sinh từ khi mới sinh ra, bị những chấn thương liên quan tới mắt, phẫu thuật các bệnh khác liên quan tới mắt, hay do những bệnh về hệ thần kinh, bệnh liên quan tới cơ tay, cơ chân, đái tháo đường,...

Sụp mí mắt bẩm sinh ở trẻ nhỏ

Để nhận biết được bệnh sớm để kịp thời chữa trị cho con, bố mẹ có thể dựa vào những biểu hiện như khi trẻ vừa được sinh ra, mí mắt sẽ bị sụp xuống, da mắt bị sa xuống, mắt bị che đi gần một nửa hoặc một nửa. 

Hiện nay với công nghệ tiên tiến hiện đại, y học cũng đã phát triển nên nếu đủ điều kiện bố mẹ nên cho con đi phẫu thuật để giúp bé dễ dàng hơn trong quá trình sinh hoạt và đôi mắt của bé thẩm mỹ hơn. 

8. Tăng nhãn áp

Tăng nhãn áp là một thể trong bệnh Glocom bẩm sinh xảy ra ở trẻ em. Theo nghiên cứu, bệnh này không xuất hiện thường xuyên ở trẻ nhỏ, nếu xuất hiện thì bé trai có nguy cơ mắc bệnh lớn hơn bé gái với tỷ lệ 4/1. Tuy chỉ chiếm 1//10.000 trẻ bị tăng nhãn áp nhưng khi mắc phải bệnh này, các mẹ nên cẩn trọng vì glôcôm được đánh giá là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến mù mắt. 

Tỉ lệ mắc bệnh thấp nhưng khi con mình mắc phải, có thể là do các nguyên nhân sau đây: mắc bệnh tiểu đường, thường sử dụng thuốc Corticosteroids, gặp chấn thương về mắt, gen di truyền, hay bị tắc nghẽn ống dẫn lưu trong màng mạch.

Tăng nhãn áp ở trẻ nhỏ 

Một số dấu hiệu về tăng nhãn áp mà bố mẹ cần biết để điều trị cho con:

• Chảy nước mắt.
• Mắt nhạy cảm với ánh sáng.
• Mí mắt co giật liên tục.
• Tăng kích thước giác mạc.
• Củng mạc chuyển sang màu xanh.

Nhiều phụ huynh nhầm lẫn và thắc mắc tăng nhãn áp có phải cận thị không, thực tế đây là 2 bệnh lý khác hẳn nhau. Bệnh tăng nhãn áp là một trong những nguyên nhân chính khiến cho trẻ em bị mù nên bố mẹ nên lưu ý, đưa con đi khám thường xuyên để bảo vệ đôi mắt cho con nhé. 

9. Bệnh võng mạc trẻ ở trẻ sinh non

Bệnh võng mạc ở trẻ sinh non (ROP) là một bệnh lý thường diễn ra đối với trẻ sinh non. Với những trẻ sinh non, vẫn còn một số bộ phận, mạch máu chưa được phát triển toàn diện, và mắt cũng vậy. Một trong những bộ phận trong mắt như võng mạc có thể không được phát triển toàn diện như những đứa trẻ bình thường. Nếu bệnh rop ở trẻ sinh non không được phát hiện sớm để kịp thời chữa trị có thể dẫn tới mù vĩnh viễn. 

Bệnh võng mạc xảy ra phần lớn đối với trẻ sinh non

Hiện nay bệnh võng mạc ở trẻ sinh non vẫn chưa được tìm ra nguyên nhân cụ thể, chỉ có thể chẩn đoán là do sinh non, thiếu cân nặng, cơ thể chưa được phát triển hoàn chỉnh. 

Bệnh võng mạc là một căn bệnh không thể nhìn thấy bằng mắt thường bên ngoài khi mới mắc bệnh, cần phải có các dụng cụ y tế hỗ trợ để nhận biết bệnh. Đây cũng là một trong những lý do trẻ bị mù mà không có dấu hiệu.

Trẻ sinh non khi đẻ ra không được phát triển đầy đủ và toàn diện như những đứa trẻ khác vì vậy, bố mẹ nên cho con đi khám định kỳ thường xuyên, đặc biệt về mắt để đảm bảo sức khỏe. 

10. Ung thư võng mạc 

Ung thư võng mạc là một trong những bệnh nguy hiểm nhất đối với mắt trẻ nhỏ. Đây là căn bệnh ác tính phá vỡ chức năng thị giác của trẻ, là nguyên nhân chính dẫn đến mù lòa. Không những vậy, ung thư võng mạc mắt còn ảnh hưởng tới tính mạng của trẻ, vì vậy bố mẹ cần đặc biệt lưu ý căn bệnh này.

Nguyên nhân chính dẫn đến ung thư võng mạc có thể là do yếu tố di truyền từ bố mẹ sang con. 

Ung thư võng mạc - căn bệnh quái ác

Để nhận biết những dấu hiệu có thể mắc ung thư võng mạc, mẹ cần nắm rõ các dấu hiệu mắt bé nhìn theo hai hướng khác nhau, mắt bị đỏ, sưng, nhãn cầu mắt to hơn so với nhãn cầu bình thường.

Để phòng ngừa căn bệnh này, bố mẹ cần đưa con đi khám mắt định kỳ thường xuyên, bổ sung các dưỡng chất cần thiết cho bé, tạo cho bé một môi trường sống lành mạnh, vui vẻ.  

Đôi mắt các bé luôn là bộ phận được bố mẹ đặc biệt chú ý trong quá trình chăm sóc các con, mẹ nào cũng luôn muốn con có một đôi mắt sáng, khỏe mạnh. Nhưng chưa biết cách phòng tránh các bệnh về mắt cho con như thế nào, đây sẽ là một số điều cần lưu ý cũng như các cách để con có một đôi mắt thật sáng. 

Cha mẹ cần lưu ý để giữ cho đôi mắt con luôn được khỏe mạnh 

• Bất cứ áp dụng cách nào thì điều đầu tiên muốn mắt con luôn được khỏe mạnh thì các mẹ cần bồi bổ các thực phẩm chứa các chất dinh dưỡng cho bé để đảm bảo không chỉ có đôi mắt sáng mà sức khỏe của con cũng được cải thiện.
• Cho bé dùng thêm các thực phẩm chức năng bổ sung các vitamin trong điều kiện có sự cho phép của bác sĩ. 
• Đưa bé đi khám mắt định kỳ 6-12 tháng/ lần để phát hiện các bệnh về mắt nhanh nhất.
• Tránh cho mắt bé tiếp xúc trực tiếp với tia UV nhiều lần
• Cho bé học bài, đọc sách trong môi trường có đủ ánh sáng
• Hạn chế cho các bé sử dụng máy tính, điện thoại, tivi,...
• Khi con có dấu hiệu bất thường về mắt hãy đưa con đến bác sĩ để khám kịp thời. 

Trên đây là các bệnh về mắt ở trẻ em nguy hiểm mà các bậc phụ huynh cần nắm rõ để phát hiện và kịp thời điều trị cho con mình. Hy vọng với những thông tin mà các bác sĩ Bệnh viện mắt Hà Nội – Nam Định chia sẻ trong bài viết, bố mẹ có thể phần nào hiểu được một số bệnh lý nguy hiểm về mắt, cách phòng tránh và bảo vệ đôi mắt cho bé nhà mình. 

Hãy đến các cơ sở uy tính chuyên khoa về mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời cho con em mình. Bệnh viện Mắt Hà Nội - Nam Định tự hào là cơ sở chuyên khoa mắt công nghệ kỹ thuật cao của tỉnh Nam Định. Trải qua gần 5 năm hình thành và phát triển, với đội ngũ y bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm, với hệ thống trang thiết bị hiện đại, với quy trình khám đảm bảo tiêu chuẩn Bộ Y tế và với thái độ phục vụ bệnh nhân như người thân. Chúng tôi tin chắc sẽ đem đến sự trải nghiệm dịch vụ hoàn hảo nhất. Cảm ơn các bạn đã tin tưởng và lựa chọn Bệnh viện để đồng hành trong hành trình chăm sóc sức khỏe đôi mắt của gia đình bạn!